Berichten

Integrale schuldhulpverlening is voor elke gemeente een eigen opgave met ook eigen lokale aspecten. Toch zijn er aandachtspunten te benoemen die kunnen helpen bij de realisatie ervan.Het wetsvoorstel gemeentelijke schuldhulpverlening roept veel vragen op. Daarom een reeks over de kansen, valkuilen en mogelijkheden voor gemeenten.Met het wetsvoorstel gemeentelijke schuldhulpverlening zet staatssecretaris Klijnsma in op integrale schuldhulpverlening. Het idee van integrale schuldhulpverlening is dat niet alleen de financiële problemen maar ook eventuele daarmee samenhangende problemen worden opgelost. Dit is van belang om uitval en recidive te voorkomen.Eind jaren negentig hebben koepelorganisaties zoals Divosa en de NVVK nauw samengewerkt in het landelijk platform integrale schuldhulpverlening. Het doel van dat platform was gemeenten op weg helpen bij het realiseren van een integrale werkwijze. Tien jaar later wordt het idee van integrale schuldhulpverlening breed gedragen, maar voor veel gemeenten is het toch ook nog een zware opgave om die te realiseren.Hoewel het implementeren van integrale schuldhulpverlening voor elke gemeente een eigen opgave met ook eigen plaatselijke aspecten is, zijn er wel een aantal aandachtspunten te benoemen die kunnen helpen bij de realisatie ervan.Individuele dossiersElk dossier kent een eigen verhaal en elke schuldenaar (en zijn crediteuren) hebben eigen ideeën over mogelijke oplossingen. Bij de uitvoering van effectieve integrale schuldhulpverlening draait het om het wegnemen van het complexe geheel dat in samenhang concreet heeft geleid tot de problematische schuldsituatie in kwestie. In individuele dossiers vraagt dit in de eerste plaats dat we schuldenaren in hun eigen kracht zetten om de zware weg om uit de schulden te komen succesvol af te leggen.Ze moeten gemotiveerd zijn om problemen op te lossen en daarbij de (professionele) ondersteuning krijgen (en aanvaarden!) die ze daar voor nodig hebben. Voor de uitvoering betekent het centraal zetten van de eigen kracht dat er sprake is van maatwerk hulpverlening die voor zover mogelijk aansluit op de wensen en mogelijkheden van de schuldenaar zonder daarmee de crediteuren tekort te doen.Dit is een vorm van vraaggericht werken en daarmee fundamenteel anders dan de aanbodgerichte manier van werken die nu nog in veel gemeenten gebruikelijk is.SamenwerkingNaast de doorontwikkeling naar een vraaggerichte opzet is het voor het realiseren van integrale schuldhulpverlening ook noodzakelijk dat de verschillende (keten)partijen in het sociaal domein op een effectievere manier gaan samenwerken. In de afgelopen jaren zijn er door gemeenten en kredietbanken vele pogingen ondernomen om een integrale werkwijze te realiseren. Uit het feit dat het maar in een beperkt aantal gemeenten daadwerkelijk is gelukt, blijkt dat de eenvoud van het idee in de praktijk op vele en weerbarstige belemmeringen pleegt te stuiten.Gebruik inzichtenHet zou een gemiste kans zijn om in de komende periode niet de opgedane inzichten te gebruiken om  integrale schuldhulpverlening te gaan realiseren. Voorbeelden van inzichten die kunnen bijdragen aan het realiseren van effectieve integrale schuldhulpverlening zijn:

• bied een hulpaanbod dat aansluit op de concrete mogelijkheden en wensen van de schuldenaar zonder de crediteuren tekort te doen.
• Dit betekent bijvoorbeeld een verschuiving van het doel ‘iedereen schuldenvrij’ naar ‘hanteerbare schulden voor iedereen’ met een daarop aansluitende set aan producten;
• organiseer de samenwerking in de keten en niet sec rondom de schuldhulpverlening;
• samenwerking wordt ook gestuurd door geld; neem daarom in de subsidieverordeningen van ketenpartners zoals het maatschappelijk werk of de verslavingszorg op wat er van hen verwacht wordt als bijdrage aan de uitvoering van onder meer de schuldhulpverlening;
• integrale schuldhulpverlening gaat niet alleen over gedragsveranderingen bij schuldenaren, maar ook over het gebruik van voorzieningen zoals armoedebeleid of landelijke inkomensondersteunende voorzieningen zoals huur- en zorgtoeslag. Leg daarom ook expliciete verbindingen met formulierenbrigades en andere manieren om niet-gebruik tegen te gaan.

integrale schuldhulpverlening omvat ook het voorkomen van uitval en recidive: blijf daarom steeds in open verbinding met de schuldenaar en ga na in hoeverre daarbij ook vrijwilligers kunnen worden ingeschakeld (“budget-buddies”) die naast de schuldenaar staan en voor hem/haar een bondgenoot kunnen zijn om de orde in de dagelijkse huishoudfinanciën te bewaren.