Verhalen uit de praktijk

Zeven jaar geleden kwam mevrouw Zohra met drie van haar vijf kinderen uit Tunesië in het kader van gezinshereniging naar Nederland. Naar Sittard-Geleen om precies te zijn en naar haar man, die enorme gokschulden bleek te hebben. Vijf jaar van ontbering volgden waarin ze, zonder kennis van de Nederlandse taal, in een vreemd land, moest zien te overleven met het absolute minimum aan bestaansmiddelen.

Voordat ze hierheen emigreerde leefde mevrouw Zohra gedurende 33 jaar leefden gescheiden van haar man. Hij woonde en werkte hier, nadat hij in 1975 bij Nedcar in Born als typische arbeids-immigrant terecht was gekomen.

Na een tijdje kwam hij in de WAO terecht toen hij voor 100% werd afgekeurd. Nooit wilde hij dat zijn vrouw op bezoek kwam, maar tijdens die ene keer dat ze er wel was, ontdekte ze dat hij gokte. En toen besloot mevrouw Zohra te blijven. Omdat ze zowel hier als in Tunesië afhankelijk was van zijn geld wilde ze de toekomst van haar kinderen verzekeren.

Gevecht om geld
Eenmaal hier leek het echter alleen maar lastiger dan toen ze in haar thuisland leefde, om het beetje geld dat beschikbaar was, veilig te stellen. Ze werd gedwongen al haar creativiteit los te laten op de problemen die dagelijks op haar afkwamen. Een dag uit het leven in Nederland van mevrouw Zohra bestond uit opstaan, kijken of er eten was, de straat op gaan, op zoek naar hout zodat ze een vuurtje kon maken om eten op te koken.

Ze struinde daarvoor de stapels grof vuil af die mensen aan de straat zetten voor de vuilnisdienst. Op de dagen dat ze wist dat er geld van de kinderbijslag of uitkering binnen zou komen, bleef ze thuis zodat ze haar man kon beletten er met die karige inkomsten van door te gaan. Gevechten om het bankpasje volgden. Al dan niet met een succesvol resultaat. Maar wanneer die noodzaak er niet was om thuis te hoeven zijn, vluchtte ze de straat op om maar weg uit de ellende te zijn.

Inventief
Na lang zeuren kreeg ze nog tijdens haar huwelijk haar man zover de kinderbijslag iniedergeval op haar rekening te laten bijschrijven. En met dat beetje geld kon ze het voorlopig uitzingen. Hoewel ze in haar thuisland ook niet veel bezat, werd ze hier in Nederland gedwongen al haar creativiteit los te laten op de problemen die dagelijkse op haar afkwamen.

Haar hongerige puberende zoon gaf ze het advies veel water te drinken zodat hij de honger niet zou voelen. Ze kookte op houtvuur omdat het gas was afgesloten. Ging om half vijf naar de markt in plaats van één uur 's middags. Ze stelde de regel in dat er maar twee keer per week mocht worden gedouchet. De verwarming zette ze altijd op 14 graden Celsius en de TV werd na tien uur 's avonds uitgezet. Eén keer per dag werd er gegeten.

Onhoudbare situatie
Op een gegeven moment werd de situatie onhoudbaar. Geen geld, nauwelijks eten, kinderen die bij vriendjes en vriendinnetjes aten, omdat ze geen brood mee naar school konden krijgen, fysiek geweld, dronkenschap en vooral torenhoge schulden en de daarmee gepaard gaande schuldeisers aan de deur. De echtgenoot van mevrouw Zohra wilde scheiden. Hij zat klem. Mevrouw Zohra kreeg papieren van advocaten die ze niet kon lezen. En het Nederlands van haar kinderen schoot hier zonder de nodige kennis van zaken natuurlijk ook in te kort.

Isolement
Hoewel er sprake is van een Tunesische gemeenschap in Sittard-Geleen van circa 50 mensen, leefde mevrouw Zohra in een isolement. Ondanks haar situatie – een gezin met drie opgroeiende kinderen zonder geld – heeft ze niet echt hulp van haar landgenoten gekregen. Ook werd haar man niet aangesproken op zijn gedrag. Het adagium bleek toch: “accepteer alles, anders word je eruit gegooid, zo zonder verblijfsvergunning”. Mevrouw Zohra kan daar nog steeds kwaad over worden en begrijpt niet waarom het geluk van haar en haar kinderen niet voorop mocht staan.

Op zoek naar hulp
Met haar dochter ging ze de straat op, op zoek naar die ene Tunesische vrouw die wel Nederlands bleek te kunnen en op de hoogte was van  het Nederlandse rechtssysteem. Letterlijk aan elke voorbijganger vragend naar mevrouw HH die erom bekend stond thuis te zijn in dit soort materie.  Uiteindelijk kwamen ze uit bij het juiste adres. H.H. kon helpen. En in 2007 werd de scheiding officieel voltrokken. Mevrouw Zohra en haar kinderen waren vrij. Na de vrijwaring (à raison van € 102) van de schulden van haar man kon ze haar gezin bij elkaar houden en haar eigen leven gaan inrichten.

Nog even doorbijten
Helaas moesten er, in verband met administratieve toestanden, twee maanden zonder kinderbijslag of uitkering worden overbrugd. Miraculeus kwamen er echter ergens ineens een paar euro's voor 'alleenstaande moeders' vandaan. Na een eerste uitgave aan absoluut noodzakelijke boodschappen van meel, tomatenpuree, tonijn en pasta, wist ze zelfs van dat bedrag nog wat geld opzij te leggen (ondermeer voor het Marrokaanse bankstel waar ze nu op zit). Haar dochter komt trots laten zien waar ze in die dagen op leefden, een voedzame pasta van kikkererwten, tarwe, olijven en olie, waarvan een lepel bij het ontbijt genoeg voor haar kinderen was om de dag door te komen.

Rust
Met veel gepraat en gelach – het gezin is opmerkelijk warm en hartelijk -  kwamen ze die twee maanden door. En nu kunnen ze relatief rustig, zonder ruzies en schuldeisers aan de deur, leven van een uitkering. De meeste kinderen zijn het huis uit en verdienen zelf hun geld. Vooral haar oudeste zoon Hadl, is Zohra's steun en toeverlaat. Toen hij met haar meekwam in 2002 was hij 18 jaar oud. Hij hielp zijn moeder door vrijwel meteen op kamers te gaan wonen en een baan te zoeken.

Twee van haar oudere kinderen zijn vorig jaar nar Nederland gekomen en hebben beurzen aangevraagd voor de studie electromechanica. De benjamin van het gezin, Muhammed, is ook bijna klaar met school en heeft al een bedrijf op het oog waar hij wil gaan werken. En mevrouw Zohra? Die huilt zo nu en dan maar ze kijkt vooral vooruit, naar toekomstige schoondochters en -zonen en kleinkinderen.